Psikolojik vakalar
Psikoloji bilimine birçok katkısı olan araştırmalar İngilizce’de case study olarak isimlendirilen vaka çalışmalarıdır. Az sonra siz sevgili takipçilerimiz ile psikolojinin ilk vaka örneklerini paylaşacağız. İlgili çalışmalar doğrultusunda bilim adamları insan beyninin farklı bölgeleri ile insan psikolojisi arasında bağlantılar saptamıştır.

Birbirinden ilginç vakaları incelemeden önce şu kavramların ne olduğunu öğrenelim. (Terimlerin ve tanımlamaların çoğu Freud tarafından ortaya atılmıştır)
Psikanaliz: Psikolojinin babası olarak gösterilen Sigmund Freud’un kuramıdır. Bir psikoterapi tekniğidir ve hastanın bilinçdışını ortaya çıkarma amacı güder. Dil sürçmeleri, rüyalar ve unutmalar ipucu değerindedir.
Konversiyon bozukluğu: Bilinçaltındaki bir anksiyeteyi (kaygı) vücuttaki bir organa yüklemektir. Kelime anlamı ise döndürmedir.
Transferans: Hastanın geçmişte yaşadığı olumsuz yoğun duyguları o an tekrar yaşayarak bunları analiste (psikologa) yüklemesidir. Özellikle danışanın farkındalığı bu terapide önem arz eder ve bir psikanaliz terimidir.
Nevroz: Çocuklukta yaşanan cinsel yaşamdaki acılara bağlı ruh hastalıklarıdır.
Histeri: Bir tür konversiyon bozukluktur.
Klasik koşullandırma: Pavlov isimli laboratuarda kendilerine mama getiren bakıcıların ayak seslerini duydukları zaman köpeklerin salyaları akmıştır. Bu bir klasik koşullandırmaya örnektir

Peki id, ego, superego nedir? (…Freud kuramından)
İd: Sadece haz alma amacı vardır ve mantık sorgulamaz. Bebeklerin davranışları olarak gösterilebilir.
Ego: İd ile superego arasındaki dengeyi sağlar. İd’in mantıksız ve haz veren düşüncelerini doğru zaman ve mekanda davranışa dönüştürebilir.
Superego: Aile ve toplum tarafından düşünce ve davranışlarımızın ahlaki düzen almış halidir. Cinsellik ve saldırganlık temel güdümüzdür ve insan bunları bastırma eğilimindedir.

İD: Eski sevgilimi çok özledim.
Ego: Ağlama sana kız mı yok?
Süperego: Ortalıkta ağlama, millet ne der sonra?

Anna O. psikoloji
1- Anna O. ve Sahte Gebelik (Histeri)
Anne O, öksürük; görmede ve konuşmakta bozukluk, halüsinasyon ve hafif bilinç kaybı gibi şikayetlerden dolayı bir tıp doktoruna gelmiştir. Ve kendisine histeri teşhisi koyulur. Yani zihinsel sorunları bastırmanın, vücutta hastalık ve değişik fiziksel tepkilere yol açtığı rahatsızlıktır. Tedavide öncelikle hipnoz kullanmayı amaçlayan Breuer hastanın kendi kendine konuştuğunu fark eder ve hipnozdan vazgeçerek onunla “konuşma terapisi” yapmaya başlar. Ve bir psikoterapi yöntemi ile psikanalizin temellerini atmış olur. Anne ile transferans yapıldığında hiçbir cinsel hayatın yaşanmamasına rağmen Breuer’den hamile kaldığını düşünmeye başlar ve mide bulantıları, baş dönmeleri hisseder ki en sonunda durumu kötüleşir, akıl hastanesine kaldırılır. Ayrıca Anna, kendini tedavi eden Breur’e aşık olur. Bu hastanın, psikologu kurtarıcısı olarak görüp duygusal bağlanması adlandırılır. (Karşı aktarım)

İlginç olan şudur ki;
Anna’nın sıradan bir hamile kadından hiçbir farkı yoktur. Tüm belirtileri göstermiş ve gebelik kontrolü pozitif çıkmıştır.

Phineas-Gage
2- Phineas Gage ve kafatasının demir tarafından delinmesi
1848 senesinde Amerika’da bir demiryolu inşaatında bir patlama sonucu korkutucu bir olay yaşanır. Bu Demir çubuğun sol yanağından girip, beynin ön lobundan kafatasını delmesi ile sonuçlanan bir vakadır. Gage’nin bu ağır kazadan sonra fiziksel olmak üzere hiçbir şikayeti olmaz. Ancak Gage kişilik olarak tamamen değişmiştir. Artık Planlı düşünme, kendini kontrol etme gibi birçok davranıştan yoksun kalmıştır. Sürekli etrafına küfür edip kavga çıkarmaya başlamıştır. Görünüşü ve davranışları itibariyle artık sirk palyaçosu olmaya karar vermiştir. Bu vaka bize beynin ön kısmının işlevini göstermektedir.

 

genie
3- Genia: Acımasız bir aile’nin çocugu çok farklı yetiştirmesi!
Bir kişi sadece temel gereksinimleri (yeme,içme) karşılanarak büyütülürse nasıl bir sonuç ortaya çıkar? Konuşmanın bile gösterilmediğini düşünün. Tabi bu deney ahlâki ve vicdani boyuttan dolayı yapılamaz. Fakat 80’li senelerin sonunda Genie adındaki bir kızın keşfedilmesi ile psikolojinin gelişimine katkıda bulunulmuştur. Genie bebeklikten beri küçük ve penceresiz, ışıksız bir odaya kilitlenmiştir, odası zincirli bir yataktan ibarettir. Polisin bu olayı açığa çıkarması ile beraber bir grup psikolog ilgili kızı incelemiştir.

Motor fonksiyonları yani yürüme, konuşma gibi davranışlarının oldukça zayıf olduğuna rastlanılmıştır. Ve dil öğrenmede sosyal çevrenin ve zaman kriterinin önemi açığa çıkmıştır.
Babası mahkame sabahı intihar etmiş the world will never understand yazılı bir not bırakmıştır.

Diğer bir vaka ise korkularımızın sonradan oluştuğunu gösteren Little Albert deneyidir. Klasik koşullandırma yöntemi kullanılmıştır.

Güncellenme Tarihi: 3 Şubat 2014
Kategori: Psikoloji

Yazıya Yapılan Yorumlar

  1. Yönetici dedi ki:

    İD EGO SUPEREGO ve bilinçaltını gösteren bir görsel için http://goo.gl/cvSqd7 linkine tıklayınız.